Uncategorized

સદૈવ ધબકતું ‘સર્જન’ – ગીતા પંડયા

મિત્રો, સર્જન સાથેની મારી બે વરસની સફરના સુખદ અનુભવોનો શાબ્દિક ચિતાર મારા શબ્દોમાં… સૌ પ્રથમ તો મને સર્જન પરિવારના સભ્ય હોવાનું ગૌરવ છે. એકદમ શિસ્તબધ્ધ અને માત્ર સાહિત્યની જ અનેકવિધ પ્રવૃત્તિઓથી સદૈવ ધબકતું અને સર્જનાત્મકતાની ગરિમાને ગૌરવાન્વિત કરતું આ ગ્રૂપ એટલે ‘સર્જન’.

Read More »સદૈવ ધબકતું ‘સર્જન’ – ગીતા પંડયા

મહેનત માંગી લેતું વાર્તા સ્વરૂપ : માઇક્રોફ્રિકશન – દર્શના વ્યાસ

આજનાં સંદર્ભમાં માઇક્રોફ્રિકશન વાર્તા શા માટે જરૂરી? માઇક્રોફ્રિકશન વાર્તા શું આપી શકે? આજના સંદર્ભમાં માઇક્રોફ્રિકશન વાર્તા શા માટે જરૂરી છે?

Read More »મહેનત માંગી લેતું વાર્તા સ્વરૂપ : માઇક્રોફ્રિકશન – દર્શના વ્યાસ

મારું, તમારું, આપણું ‘સર્જન’ – મીનળ પંડ્યા જૈન

મને નવલિકા કે લઘુવાર્તા લખવાનો મહાવરો છે પણ મને માઈક્રોફિક્શનનો કોન્સેપ્ટ વધુ ગમે છે કારણકે એમાં એક સુખદ – દુઃખદ ચોટદાર આંચકો હોય છે; સાથે સાવ થોડી ક્ષણોમાં એક અલગ મનોજગત ઊભું કરે છે જે માનવમાત્રને વિચારતાં કરી દે.

Read More »મારું, તમારું, આપણું ‘સર્જન’ – મીનળ પંડ્યા જૈન

લેખન, ધ્યાન અને ઝેન – ઇન્દી રિશિ સિંહ, અનુ. જાહ્નવી અંતાણી

વિચારવું એ ખૂબ જટિલ પ્રક્રિયા છે. ઉંડુ વિચારવાનો વિચાર આપણને મૂંઝવણની સ્થિતિમાં મૂકે છે. એ શું છે? ક્યાંથી આવે છે? શા માટે તમે એક માટે મિનીટ મહાન વિચાર આવે છે, અને પછી તરતની જ ક્ષણે ભયંકર વિચાર? આપણા વિચાર શા માટે આપણને પ્રેરણાદાયક અનુભવ આપે છે, અને સાથે સાથે દુ:ખની શક્યતાઓના વિચાર આપણને પાગલ કેમ કરી મૂકે છે?

શું આ અસ્તવ્યસ્ત વિચારો અને મનની વૈકલ્પિક સ્થિતિને એકઠા કરી એ ઉર્જાને તમારા લેખન તરફ દોરવાનો કોઈ માર્ગ છે?

Read More »લેખન, ધ્યાન અને ઝેન – ઇન્દી રિશિ સિંહ, અનુ. જાહ્નવી અંતાણી

‘સર્જન’ એટલે લેખકોની કાર્યશાળા – દીપ્તિ રાડિયા

‘સર્જન’ એટલે માઈક્રોફિક્શન વાર્તાલેખનમાં એવું મજબૂત નામ કે જે ગુજરાતી સાહિત્યના આ નવલા પ્રકાર માટે ‘પાયોનિઅર’ છે.

Read More »‘સર્જન’ એટલે લેખકોની કાર્યશાળા – દીપ્તિ રાડિયા

માઇક્રોફિકશનની મહેફિલો : વાર્તાપઠનનો અનોખો ઉત્સવ

ગુજરાતી સાહિત્યજગતમાં માઇક્રોફિક્શન વાર્તાપ્રકારને પ્રસારિત અને પ્રસ્થાપિત કરવાના ઉમદા હેતુ સાથે સર્જાયેલ ‘સર્જન’ વોટ્સએપ ગૃપ દ્વારા પોતાના ઉદ્દેશને સાકાર કરવાના પ્રયત્નરૂપે ગુજરાતના વિવિધ શહેરોની લાઇબ્રેરી સાથે મળી માઇક્રોફિક્શન વાર્તાના પઠન, માહિતી અને સમજણ અંગે વિગતે ખ્યાલ આપતા કાર્યક્રમો “માઇક્રિફિક્શનની મહેફિલ”ના નામે યોજાઈ રહ્યા છે.

સર્જન દિવાળી વિશેષ (૨૦૧૮) સંપાદકીય – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ

‘સર્જન’

આ એક નામ છેલ્લા અઢી વર્ષમાં જીવનનો અભિન્ન હિસ્સો બની ગયું છે. સર્જનની છેલ્લી બે દિવાળીઓ વિચારું છું અને એ ઉત્સાહ વિચારું છું જે દરેક દિવાળીએ વધતો જ જાય છે. ૨૦૧૬ની સર્જનની પહેલી દિવાળીએ વિચારેલું એક ચોક્કસ પોઝમાં યુવતિ દીવો લઈને ઉભી હોય – અને ગૃપની મહિલા મિત્રોએ એટલા બધા ઉત્સાહથી પોતાના ફોટા મોકલ્યા હતા કે કયો ફોટો મુખપૃષ્ઠ પર લેવો એ અંગે મૂંઝવણ થઈ ગયેલી. અને તોય આખરે બે મુખપૃષ્ઠ બનાવ્યા હતા.Read More »સર્જન દિવાળી વિશેષ (૨૦૧૮) સંપાદકીય – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ

ઝગમગાટનો ઉત્સવ દિવાળી – ભગવતી પંચમતીયા

દિવાળીનો તહેવાર એટલે ઝગમગાટનો ઉત્સવ. ચારે તરફ ખુશી અને આનંદનો માહોલ. ઘર અને તેની આસપાસનું વાતાવરણ સ્વચ્છ કરવાનો અને શણગારવાનો અવસર. દિવાળીનાં તહેવારને અનુલક્ષીને હું ઘરની સફાઈ કરી રહી હતી. ગોઠવી રાખેલા કાર્યક્રમ અનુસાર ઘરની તમામ વસ્તુઓની વારાફરતી સફાઈ કરી રહી હતી. ત્યાં જ મનમાં એક વિચાર ઝબકયો કે હું ઘરની તો તમામ વસ્તુઓની સાફ સફાઈ કરી રહી છું. તો વળી દરેક સ્થુળ વસ્તુઓને ધોઈને, લૂછીને આવશ્યકતા અનુસાર સાફ પણ કરી રહી છું. પણ મેં ક્યારેય મનની સફાઈ વિષે વિચાર્યું છે ખરું? તનની સફાઈ તો આપણે સ્નાન દ્વારા દરરોજ કરીએ જ છીએ. પણ મનનું શું? મન – કે જે આપણે હંમેશાં માર્ગદર્શન આપતું રહે છે. જે આપણાં માટે સતત વિચારો કરતું રહે છે. જો એનું સાંભળીએ તો ક્યારેય આપણે ગેરમાર્ગે દોરતું નથી. કોઈ બીજું સાથ આપે કે ન આપે પરંતુ, મન આપણે ક્યારેય એકલાં કે અધવચ્ચે છોડી દેતું નથી. આવાં મન માટે મેં શું કર્યું છે અથવા હું તેનાં માટે શું કરી શકું? ને હું વિચારે ચડી ગઈ.

પાત્રાલેખન : “છિન્નભિન્ન” વાર્તાની નાયિકા સીમા – મિત્તલ પટેલ

સીમા,

પોનીટેલમાં બંધાયેલા કાળા વાળ, સાદો પરંતુ આકર્ષક ડ્રેસ, મક્કમ ધીમી અવાજ વિહીન ચાલ. ચાલીસથી પચાસ વર્ષ વચ્ચેની ઉમર. સંપૂર્ણ શાંત, એકાગ્ર ચિત્ત, સ્વસ્થ મનની સ્વામિની, આત્મવિશ્વાસથી છલકાતો ધીર ગંભીર ચહેરો. કોઈ પણ પરિસ્થિતિ સામે લડી લેવાની હિંમત એની આંખોમાં દેખાય છે. આ એક બદલાવ છે, જેને લીધે એની ઉમર અત્યારે છે એ કરતાં દસ વર્ષ ઓછી દેખાય છે.Read More »પાત્રાલેખન : “છિન્નભિન્ન” વાર્તાની નાયિકા સીમા – મિત્તલ પટેલ

પાત્રાલેખન : “ન હન્યતે”ની અમૃતા – એકતા દોશી

હું અમૃતા..

૧૯૧૪માં એક ઉચ્ચ બંગાળી વિદ્વાનના ઘરે મારો જન્મ. અમારા ઘરમાં પહેલેથી જ સાહિત્ય અને કલાનું વાતાવરણ હતું, રવીન્દ્રનાથ ટાગોરની મારા ઘરે આવન-જાવન હતી અને અમે પણ શાંતિનિકેતનમાં જઈ એમની પાસે રોકાતાં. આ કારણોથી જ કદાચ હું પણ વિદુષી ગણાતી. બહુ નાની ઉંમરે કવિતા રચતી થઈ ગયેલી. રવીન્દ્રનાથ ટાગોર મારો પ્રથમ પ્રેમ હતા તેવું એ કહેતો, એ એટલે મિર્ચા યુકલીડ્સ. હું ત્યારે એક મુગ્ધા હતી. મોટી આંખો, લાંબો-કાળો કેશકલાપ, શ્યામલ વર્ણની નાજુકશી હું સુંદર ગણાતી. સોળ વર્ષની હતી ત્યારે મિર્ચાને પ્રથમવાર મળી, મળી તો શું – એણે મારા ઘરના એક ઓરડા ઉપર કબજો જ કરી લીધો; અને ધીરે ધીરે મારા દિલ ઉપર પણ. મિર્ચા યુકલીડ્સ એક ફ્રેન્ચ હતો જે મારા પિતાજી પાસે ભણવા આવ્યો હતો. બંગાળી વાતાવરણમાં એક વિદેશી ગોરો પડછંદ યુવાન આવી ભળી રહ્યો હતો. સ્વાભાવિક રીતે હું એની તરફ ઢળી રહી.Read More »પાત્રાલેખન : “ન હન્યતે”ની અમૃતા – એકતા દોશી

‘સિંહાસન બત્રીસી’નું સિંહાસન : પાત્રાલેખન – શીતલ ગઢવી

“મને સજીવ પાત્ર કરતા નિર્જીવ પાત્ર વધુ આકર્ષે. એની લાગણીઓ કાગળ પર ઉતારવી અને એમ કલમ અને કાગળનેય સજીવતાની અનુભૂતિ કરાવવી ગમે.”

હું મારા મિત્ર સાથે વાત કરતી એક લાઈબ્રેરીમાં ચાલી રહી હતી, “પોસ્ટઓફિસના અલી ડોસા કરતા પોસ્ટ ઓફિસની ભીંતો, બારણાં, બારી; એ અલી ડોસાને જોઈ શું વિચારતા હશે એ જાણવું વધુ ગમે. આસપાસની વસ્તુઓમાં સજીવારોપણ કરવું, એમની દ્રષ્ટિએ જોવું, એ વિચાર જ અદ્રુત છે.”

મારી મિત્ર મારી સામે હસીને બીજા પુસ્તક શોધવા આગળ વધી. પાસેના શેલ્ફમાંથી અચાનક સિંહાસન બત્રીસીનું પુસ્તક મારા પગ પાસે આવી પડ્યું, “મારી દ્રષ્ટિએ જોઈ શક્શો?”Read More »‘સિંહાસન બત્રીસી’નું સિંહાસન : પાત્રાલેખન – શીતલ ગઢવી

‘दस रूपये – मन्टो’ વાર્તાની સરિતાનું પાત્રાલેખન – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ

એ પંદર વરસની છોકરી છે, પણ એનો દેખાબ તેર વર્ષ જેવો, મુંબઈની એક ગંદી સાંકડી ચાલીમાં એની મા સાથે રહે છે. એને ચાલીની સ્ત્રીઓની જેમ બીજી કુથલીઓમાં જરાય રસ નથી, આખો દિવસ ચાલીની પોતાનાથી નાની મિત્ર છોકરીઓ સાથે અર્થહીન રમતો રમ્યા કરે. એ ખૂબસૂરત નથી, એનો રંગ ગાઢો ઘઉંવર્ણો અને એમાં મુંબઈના વાતાવરણને લીધે કાયમ ચહેરાને ચીકાશ વળગી રહે છે. એના હોઠ ચીકુની છાલ જેવા પાતળા છે, અને ઉપરના હોઠ ઉપર હંમેશા પરસેવાના ત્રણ ચાર ટીપાં ઝબક્યા કરે. જો કે એનું શરીર સુડોળ અને ભરાવદાર છે, ગરીબી એની પાસેથી શરીરની સમૃદ્ધિ છીનવી શકી નથી. ઉલટું જાણે જવાનીએ ખૂબ શિસ્તબદ્ધ હુમલો કર્યો હોય એમ એની ઓછી ઉંચાઈ છતાં એ સતત તંદુરસ્ત અને ભરાવદાર થઈ રહી છે. ચાલીની પાસેની સડક પર ચાલતા ક્યારેક એનો મેલો ઘાઘરો ઉંચો થઈ જાય તો એના પગની સાગની ચમક ધરાવતી પીંડીઓ પર કંઈક આંખો ચોંટી જાય એવી એ આકર્ષક. એની પીંડીઓ પર એકેય વાળ નથી, પણ ચામડીના નાના નાના છિદ્રો સંતરાની છાલની યાદ અપાવે એવા કાયમ તરોતાજા.. એના વાળ ગુચ્છેદાર, લાંબા અને રાત્રે કોઈએ કાળી શાહી ઢોળી હોય એવા અંધારભર્યા, એને ચોટલો રમતી વખતે ચાબુકની જેમ પીઠ પર કાયમ વાગે. જિંદગીમાં એને કોઈ ફિકર નથી, બે વાર જમવાનું સમયસર મળી રહે છે, એની માં ઘરનું મોટાભાગનું બધું કામ કરે છે, અને એ પોતાની રમતો રમ્યા કરતી ખુશ રહે.

બસ..તું નથી, એ ખાલીપો જીરવાતો નથી

જીવ – મીનાક્ષી વખારિયા હવે બચ્યા-ખૂચ્યા શ્વાસ ડચકિયા લઈ રહ્યા છે. આપ્તજનો મારી અંતિમક્રિયાની તૈયારીમાં પણ લાગી ગયા હશે. તોયે હું હજી અગતિયાની જેમ આઈ.સી.યુ.ના દરવાજા… Read More »બસ..તું નથી, એ ખાલીપો જીરવાતો નથી

સાંભળો અલીડોસા, ભદ્રંંભદ્ર અને સાંસાઈના માઈક્રોસર્જન વિશેના વિચાર..

‘પોસ્ટઓફિસ’ વાર્તાના આપણા સૌના પ્રિય એવા વડીલ અલીડોસાને માઈક્રોફિક્શન વિશે કંંઈક કહેવુંં છે.. તો સુધારાવાદી આત્મીય પરમ શ્રદ્ધેય ૧૦૦૫ શ્રી ભદ્રંંભદ્ર પણ માઈક્રોસર્જન પુસ્તક વિશે… Read More »સાંભળો અલીડોસા, ભદ્રંંભદ્ર અને સાંસાઈના માઈક્રોસર્જન વિશેના વિચાર..